Projectsabotage: Input voor parlementair onderzoek?

Boek recensie De projectsaboteur
Jeroen Gietema en Dion Kotteman

Projectsabotage is een gewaagd onderwerp voor projectmanagers. Iedere projectmanager heeft het wel eens meegemaakt, maar het is `not done´ om het uitgebreid ter discussie te stellen. Ook als het zoveelste onderzoek weer aantoont dat er zoveel projecten mislukken. De auteurs van het boekje ´De projectsaboteur´ hebben het naar mijn mening daarom over een andere boeg gegooid. Ze bieden op ludieke wijze handvatten voor de zogenaamde amateuristische projectsaboteur.

Het boek start met een intake, waarbij de projectsaboteur op basis van een ´self assesment´ kan vaststellen of hij de juiste motieven (Maslov) en mogelijkheden bezit om het project onderuit te halen. Deze checklist is natuurlijk ook handig om als projectmanager potentiële saboteurs te analyseren. Vervolgens wordt, zoals projectmanagers gewend zijn, een gestructureerde methode geboden, nu echter voor gestructureerd saboteren. Dit als tegenhanger voor het onnavolgbare Prince 2. Het boek behandelt één voor één de spelers en tactieken, die het project mogelijk vergallen. Hierbij is prachtig beschreven welke ongekende mogelijkheden de hedendaagse bureaucratie biedt.

Als eerste speler is de opdrachtgever in beeld gebracht. Hierbij komt vooral naar voren hoe opdrachtgevers het project kunnen traineren door een niet-capabele projectmanager aan te stellen of de goedkeuring van de opdracht te vertragen. Deze beschrijving is gecomplementeerd met een zeer herkenbare praktijkbeschrijving, waarbij het je niet kan ontgaan dat dit eigenlijk niet meer zo ludiek is. De illustraties zorgen echter voor een vrolijke noot. Een opsomming van handvatten sluit het hoofdstuk af.

De projectmanager als saboteur is zeer uitgebreid uitgewerkt. Er is veel aandacht besteed aan de personen in de omgeving van de projectmanager en hoe deze ingezet kunnen worden voor manipulatie van het project. Ook is de inzet van de factor geld goed in beeld gebracht, wat ik persoonlijk erg waardeerde. Dit hoofdstuk wordt weer afgesloten met een realistisch praktijkvoorbeeld en de opsomming van handvatten. Dit lijstje kun je als projectmanager ook gebruiken om eventuele valkuilen te voorkomen en daar is het natuurlijk ook eigenlijk voor bedoeld.

Het boek beschrijft vervolgens de saboterende gebruiker, specialist en het lid van de OR. Mijn aandacht begon bij de beschrijving van de specialist enigszins te verslappen en ik vroeg mij af of ik beland was in een opsomming van projectvalkuilen. Het praktijkvoorbeeld aan het eind van het voorbeeld is echter weer zo levensecht, dat het boek weer mijn aandacht pakte.

In het laatste hoofdstuk concluderen de schrijvers, dat de aanval van de saboteurs zich veelal richt op de haalbaarheid en de effectiviteit van het project.

Daarnaast wordt aangegeven dat het enige gevaar voor de saboteur ontmaskering is. Hieruit blijkt dat projectsaboteurs in de meeste gevallen vrij spel hebben. Wellicht is het goed om voor het ontmaskeren van saboteurs een gestructureerde methode te introduceren en het onderwerp sabotagemaatregelen een vast onderdeel te maken van risicomanagement bij projecten.

Even terugkomend op het grote aantal mislukte projecten: De voorbeelden in dit boekje zouden leuke aanknopingspunten zijn voor het parlementaire onderzoek dat de Tweede Kamer heeft aangekondigd over het mislukken van projecten bij de overheid.